Wycena przedsiębiorstwa to proces, który może przybiera różne formy w zależności od celu, dla jakiego jest przeprowadzany. Jednym z najczęstszych rozróżnień jest podział na wycenę na potrzeby postępowania sądowego oraz wycenę przygotowywaną dla inwestora. Choć obie te formy opierają się na podobnych podstawach metodologicznych, to różni je szereg aspektów: podejście, cel, zakres dokumentacji, wymagana dokładność oraz stopień niezależności osoby dokonującej wyceny.
Różnice w podejściu i celu wyceny
Wycena dla inwestora ma charakter biznesowy i strategiczny. Inwestor, rozważając zakup firmy, udziałów w spółce z o.o. lub nieruchomości komercyjnej, oczekuje wyceny, która dostarczy mu praktycznej wiedzy na temat potencjalnej stopy zwrotu, ryzyk, a także możliwości negocjacyjnych. Kluczową rolę odgrywa tu przewidywana przyszła wartość i analiza scenariuszy. Dlatego stosuje się tu często podejście dochodowe, oparte na prognozach przepływów pieniężnych (DCF).
Natomiast wycena dla sądu służy przede wszystkim jako narzędzie dowodowe. Jej celem jest przedstawienie obiektywnej, neutralnej wartości w określonym momencie czasu (najczęściej na dzień rozprawy lub dzień zdarzenia spornego). W sprawach cywilnych, takich jak podział majątku, zniesienie współwłasności czy spory wspólników, najczęściej stosuje się podejście porównawcze lub majątkowe.
Dokładność i metodologia
Wycena spółki na potrzeby sądu musi spełniać wysokie standardy formalne. Biegły sądowy nie tylko musi oprzeć się na uznanych metodach (np. porównawczej, dochodowej, majątkowej), ale także szczegółowo uzasadnić każdą przyjętą zmienną i założenie. Wycena firmy czy wycena udziałów w spółce z o.o. musi być możliwa do zweryfikowania i odtworzenia przez strony postępowania oraz sąd. Cechuje ją wysoka dokumentacyjność i ostrożność w założeniach.
Z kolei wycena dla inwestora, choć także powinna opierać się na rzetelnych podstawach, może być bardziej elastyczna i scenariuszowa. Inwestorzy często oczekują oszacowania potencjalnej wartości z uwzględnieniem optymistycznych oraz pesymistycznych założeń, co oznacza większą tolerancję na niepewność i modelowanie.
Zakres i forma dokumentacji
Wycena na potrzeby sądu ma formę opinii biegłego, która podlega ocenie sądu i może być przedmiotem kwestionowania przez strony. Musi zawierać pełne uzasadnienie, opis metodologii, źródła danych, a często także ekspertyzy dodatkowe (np. wycena nieruchomości wchodzącej w skład firmy).
Wycena przygotowana dla inwestora może mieć mniej formalny charakter, np. jako raport doradczy lub prezentacja. Choć powinna zawierać kluczowe dane, to forma jej przedstawienia często zależy od uzgodnień biznesowych.
Rola niezależności i odpowiedzialności
Biegły dokonujący wyceny dla sądu jest zobowiązany do zachowania pełnej niezależności i bezstronności. Działa na zlecenie sądu, a jego opinia ma charakter dowodowy. Wszelkie relacje z uczestnikami postępowania mogą być podstawą do wyłączenia biegłego.
W przypadku wyceny dla inwestora, wyceniający (np. doradca finansowy lub rzeczoznawca) również powinien dbać o niezależność, ale zakres tej odpowiedzialności jest zwykle określony w umowie. Dopuszczalne jest uwzględnienie założeń i oczekiwań klienta, co sprawia, że wycena może być bardziej subiektywna.
Jak cel wyceny wpływa na jej charakter i zastosowanie
Różnice pomiędzy wyceną na potrzeby sądu a wyceną dla inwestora są istotne i wynikają z odmiennych celów, standardów i oczekiwań odbiorcy. Wycena przedsiębiorstwa, wycena udziałów w spółce z o.o. czy wycena nieruchomości wymaga precyzyjnego dopasowania metodyki do celu, jaki ma spełnić. Dla sądu najważniejsza jest bezstronność i formalna poprawność, dla inwestora zaś – praktyczna przydatność i strategiczna wartość informacji. Zrozumienie tych różnic pozwala lepiej przygotować się do procesu wyceny i skutecznie korzystać z jej wyników.
Artykuły zawarte na niniejszej stronie mają wyłącznie charakter informacyjny oraz poglądowy i nie stanowią porady prawnej. Administrator strony/IEE zastrzega, że nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek straty powstałe w wyniku czynności podjętych na podstawie niniejszej publikacji. Jeżeli są Państwo zainteresowani kwestiami poruszonymi w niniejszym artykule, zapraszamy do kontaktu mailowego lub telefonicznego bezpośrednio z nam.
